Cách Phục Hồi Sau Thu Hoạch Cho Cây Trồng

Phục hồi sau thu hoạch là vấn đề quan trọng cho bà con nhà vườn, không phải cứ cung cấp nhiều dinh dưỡng cho cây là đủ, không phải cứ kích rễ hồi phục là được, quan trọng ở đây đó chính là kỹ thuật xử lý như thế nào cho phù hợp. Sau bao nhiêu ngày sau thu hoạch, nên phun lá hay bón gốc cho cây sau thu hoạch? và còn nhiều câu hỏi được đặt ra xung quanh vấn đề này. Bài viết sau đây Dế Mèn sẽ chia sẻ cho bạn kỹ thuật xử lý chung đối với nhóm cây ăn quả, cụ thể cây suy yếu và các cây trồng sau khi thu hoạch.

Phục hồi sau thu hoạch

Là giai đoạn hồi phục cho cây sau thu hoạch là giai đoạn rất quan trọng. Nó là bước nền móng cho các giai đoạn tiếp theo trên cây trồng. Xử lý đúng giúp cây nhanh hồi sức sau thời gian nuôi quả, hồi phục lại bộ rẽ, bộ lá, quản lý sâu bệnh hại, cải tạo lại đất sau quá trình chăm sóc.

Vì sao cần phục hồi sau thu hoạch cho cây trồng?

Sau mỗi vụ thu hoạch, cây trồng đã tiêu hao nhiều dinh dưỡng và năng lượng để nuôi trái, nuôi hạt, phát triển thân lá hoặc tạo sản phẩm. Nên cây thường rơi vào trạng thái suy yếu, đặc biệt là bộ rễ, cành và lá.

• Đối với cây ăn trái như sầu riêng, xoài, cam, quýt, bưởi, nhãn, chôm chôm, cà phê, hồ tiêu, giai đoạn mang trái kéo dài khiến cây mất rất nhiều sức và năng lượng. Với rau màu, lúa và cây ngắn ngày, đất sau thu hoạch cũng dễ bị suy giảm dinh dưỡng, thiếu hữu cơ và tích tụ mầm bệnh.
• Nếu không phục hồi sau thu hoạch kịp thời, cây có thể chậm ra đọt, vàng lá, rụng lá, khô cành, thối rễ và giảm khả năng chống chịu sâu bệnh.
• Đất canh tác cũng ngày càng kém tơi xốp, khả năng giữ nước và hấp thụ giảm, làm ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất mùa vụ.

Nguyên tắc quan trọng khi phục hồi sau thu hoạch

Để phục hồi sau thu hoạch hiệu quả, người trồng không nên chỉ tập trung bón phân thật nhiều. Cây cần được chăm sóc theo từng bước, phù hợp với tình trạng thực tế của vườn và khả năng hấp thu của bộ rễ.

• Không nên ép cây phục hồi quá nhanh, vì cây đang yếu, rễ có thể bị tổn thương nên khả năng hấp thu dinh dưỡng còn hạn chế. Nếu bón phân hóa học liều cao, đặc biệt là phân đạm mạnh, cây dễ bị sốc, cháy rễ hoặc ra đọt non yếu, dễ bị sâu bệnh tấn công.
• Cần ưu tiên phục hồi đất và bộ rễ, rễ khỏe thì cây mới hấp thu nước và dinh dưỡng tốt. Nếu đất bị nén chặt, thiếu oxy, pH không phù hợp hoặc tồn tại nhiều nấm bệnh, việc bón phân sẽ khó đạt hiệu quả.
• Nên bổ sung dinh dưỡng cân đối. Cây sau thu hoạch cần đạm, lân, kali để phục hồi thân lá và bộ rễ; cần canxi, magie, lưu huỳnh để tăng sức chống chịu; đồng thời cần các vi lượng như kẽm, bo, mangan, sắt để hỗ trợ quá trình sinh trưởng. Ngoài ra, phân hữu cơ, humic, fulvic, amino acid và vi sinh vật có lợi cũng sẽ giúp cây phục hồi bền vững hơn.

Quy trình phục hồi sau thu hoạch cho cây trồng

Phục hồi sau thu hoạch cho cây trồng đúng cách là một quy trình các bước chuẩn chỉnh , không chỉ phục hồi sức khỏe cho cây trồng mà còn khỏe đất, ngừa bệnh, bảo vệ môi trường sống của cây.

Vệ sinh vườn sau thu hoạch

• Sau khi thu hoạch, trong vườn thường còn sót lại trái rụng, lá bệnh, cành khô, cuống trái, bao bì và các tàn dư khác. Đây là nơi dễ tích tụ nấm bệnh, vi khuẩn và côn trùng gây hại. nên đầu tiên là thu gom toàn bộ tàn dư, đặc biệt là trái hư, lá bị bệnh và cành sâu bệnh ra khỏi vườn.
• Không nên để trái thối, lá bệnh phân hủy ngay dưới gốc vì có thể làm tăng nguồn bệnh trong đất. Và cần làm sạch khu vực quanh tán cây, khơi thông rãnh thoát nước và tránh để vườn bị đọng nước sau mưa.

Cắt tỉa cành để cây thông thoáng

• Sau thu hoạch, cây thường có nhiều cành đã mang trái, cành già, cành sâu bệnh hoặc cành mọc rậm trong tán. Nếu không cắt tỉa, cây sẽ tiếp tục tiêu hao dinh dưỡng để nuôi những cành kém hiệu quả, đồng thời tán cây rậm rạp cũng tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển.
• Người trồng nên loại bỏ cành khô, cành bị bệnh, cành giao nhau, cành mọc vào trong tán và những cành yếu. Việc cắt tỉa giúp cây thông thoáng, nhận ánh sáng tốt hơn và kích thích ra đọt mới khỏe hơn.
• Nên xử lý vết cắt bằng dung dịch sát khuẩn phù hợp để hạn chế mầm bệnh xâm nhập. Không nên cắt tỉa quá mạnh khi cây đang suy yếu, vì có thể làm cây mất sức thêm.

Kiểm tra và phục hồi bộ rễ

• Bộ rễ quyết định khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng của cây, sau thu hoạch, nếu rễ bị tổn thương, thối rễ hoặc nghẹt rễ thì cây rất khó phục hồi dù được bón nhiều phân.
• Người trồng cần kiểm tra vùng đất quanh rễ, nếu đất quá chặt, bí nước, có mùi hôi, rễ chuyển màu nâu đen hoặc ít rễ non, cần ưu tiên xử lý đất và kích thích rễ mới, với kỹ thuật xới nhẹ lớp đất mặt quanh mép tán để đất thoáng hơn, nhưng tránh làm đứt rễ quá nhiều.
• Có thể sử dụng phân hữu cơ, humic, fulvic, amino acid, hoặc vi sinh vật có lợi để hỗ trợ cây ra rễ non, từ đó rễ khỏe cây mới hấp thu phân tốt.

Cải tạo đất sau thu hoạch

• Cải tạo đất là bước quan trọng trong quá trình phục hồi sau thu hoạch. Đất sau thu hoạch thường bị suy giảm dinh dưỡng, chai cứng, thiếu hữu cơ và mất cân bằng vi sinh vật.
• Nên bổ sung phân hữu cơ hoai mục, phân chuồng đã xử lý, phân compost hoặc phân hữu cơ vi sinh để giúp đất tơi xốp, giữ ẩm tốt và tạo môi trường thuận lợi cho rễ phát triển.
• Không nên bón vôi cùng lúc với phân hữu cơ vi sinh, vì vôi có thể làm giảm hiệu quả của vi sinh vật có lợi. Nên bón cách nhau một khoảng thời gian phù hợp, với vườn bị úng nước, cần ưu tiên thoát nước trước; với đất cát hoặc đất giữ ẩm kém, nên tăng cường hữu cơ và phủ gốc để giữ ẩm.

Bón phân phục hồi đúng cách

• Bón phân sau thu hoạch cần thực hiện cân đối, không nên bón quá mạnh ngay từ đầu, khi cây vừa thu hoạch xong, bộ rễ còn yếu nên khả năng hấp thu dinh dưỡng chưa cao.
• Giai đoạn đầu nên ưu tiên phân hữu cơ, lân, humic và các chất hỗ trợ ra rễ, khi cây bắt đầu ra rễ non, bật đọt mới và có dấu hiệu hồi phục, có thể bổ sung NPK cân đối. Đạm giúp cây phát triển thân lá, kali giúp tăng sức chống chịu, còn lân hỗ trợ bộ rễ phát triển.
• Ngoài NPK, cây sau thu hoạch cũng cần trung vi lượng như canxi, magie, bo, kẽm, mangan và sắt, những dưỡng chất này giúp lá xanh, cành khỏe, tăng khả năng quang hợp và hỗ trợ cây chuẩn bị tốt cho vụ sau.

Tưới nước hợp lý

• Nước giúp cây vận chuyển dinh dưỡng và phục hồi sau thu hoạch, nếu tưới nước không đúng cách có thể làm cây bị sốc hoặc gây thối rễ.
• Người trồng cần duy trì độ ẩm đất ổn định, không để đất quá khô rồi tưới. Với cây ăn trái, nên tưới quanh vùng mép tán vì đây là nơi có nhiều rễ hút. Với rau màu và cây ngắn ngày, cần tưới đều, nhẹ, tránh làm đất bị nén hoặc rửa trôi phân bón.
• Vào mùa mưa, cần chú ý thoát nước để tránh úng rễ, còn vào mùa khô, có thể phủ gốc bằng rơm rạ, cỏ khô hoặc vật liệu phủ phù hợp để giữ ẩm, giảm nhiệt độ đất và hạn chế cỏ dại.

Phòng trừ sâu bệnh sau thu hoạch

• Cây thường yếu sau khi thu hoạch nên dễ bị sâu bệnh tấn công. Các vết cắt sau tỉa cành, rễ bị tổn thương hoặc đọt non mới ra đều là những điểm dễ bị nấm bệnh và côn trùng gây hại xâm nhập.
• Người trồng cần thường xuyên kiểm tra vườn để phát hiện sớm các dấu hiệu như vàng lá, thối rễ, khô cành, đốm lá, cháy lá, rệp, bọ trĩ, sâu ăn lá.
• Có thể ưu tiên các biện pháp sinh học như nấm đối kháng, vi sinh vật có lợi, dầu khoáng hoặc chế phẩm sinh học phù hợp.
• Nếu cần dùng thuốc bảo vệ thực vật, phải chọn đúng loại thuốc, đúng bệnh, đúng liều lượng và đúng thời điểm. Không nên lạm dụng thuốc hóa học vì có thể làm mất cân bằng hệ sinh thái vườn.

Dấu hiệu cây đã phục hồi tốt sau thu hoạch

• Một cây phục hồi tốt thường có bộ lá xanh, dày, không bị vàng loang lổ hoặc cháy mép, đọt non ra đều, lá mở khỏe, cành mới phát triển cân đối. Rễ non màu trắng hoặc vàng sáng, đất quanh vùng rễ tơi xốp, không có mùi hôi. Cây ít bị sâu bệnh tấn công, thân cành không khô héo và vết cắt sau tỉa lành tốt.
• Với cây ăn trái, khi cây đã ra đọt ổn định, lá thành thục và tán cân đối, đó là thời điểm có thể chuẩn bị cho giai đoạn phân hóa mầm hoa tùy theo đặc điểm từng loại cây.

Câu hỏi thường gặp về phục hồi sau thu hoạch

Những câu hỏi thường gặp về phục hồi sau thu hoạch, giải đáp các thắc mắc của bà con thường hỏi nhất trong quá trình phục hồi cây và vườn sau thu hoạch.

Sau thu hoạch bao lâu thì nên bón phân cho cây?

Sau khi thu hoạch, bà con không nên bón phân hóa học liều cao ngay lập tức, vì lúc này cây còn yếu, bộ rễ chưa phục hồi tốt nên dễ bị sốc phân hoặc cháy rễ.

Có nên phun phân bón lá sau thu hoạch không?

Bà con có thể phun phân bón lá sau thu hoạch, nhưng chỉ nên xem đây là biện pháp hỗ trợ thêm, không thay thế cho việc chăm sóc đất và bộ rễ.

Cây sau thu hoạch bị vàng lá thì phải làm sao?

Khi thấy cây bị vàng lá sau thu hoạch, bà con không nên vội bón nhiều đạm. Vàng lá có thể do nhiều nguyên nhân như thiếu dinh dưỡng, thối rễ, đất bị chua, úng nước, nấm bệnh hoặc cây bị suy kiệt.

Có cần cắt tỉa cành sau thu hoạch không?

Dạ có. Cắt tỉa cành là việc rất cần thiết sau thu hoạch, đặc biệt với cây ăn trái và cây lâu năm. Bà con nên loại bỏ cành khô, cành sâu bệnh, cành đã mang trái yếu, cành mọc rậm trong tán và cành giao nhau.

Cây sau thu hoạch bao lâu thì ra đọt mới?

Thời gian ra đọt mới tùy vào loại cây, sức cây, thời tiết và cách chăm sóc của bà con.

Khi nào cây được xem là đã phục hồi tốt?

Cây được xem là phục hồi tốt khi bà con thấy cây ra rễ non khỏe, lá xanh đều, đọt mới phát triển ổn định, cành không bị khô, vườn ít sâu bệnh và đất quanh gốc tơi xốp.

Sau khi thu hoạch không nên cung cấp dinh dưỡng cây ngay, nên để cây nghỉ ngơi từ 10-15 ngày. Trong thời gian này tiến hàng cắt cành, tỉa tán rửa vườn. Sau đấy tiến hành dùng phân hòa tan và kích rễ, tưới gốc và tiến hành bổ sung bón gốc cung cấp dinh dưỡng lâu dài.